อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง มีพื้นที่ครอบคลุมท้องที่ อำเภอแกลง กิ่งอำเภอเขาชะเมา จังหวัดระยอง อำเภอแก่งหางแมว จังหวัดจันทบุรี เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางภาคตะวันออกของประเทศ มีสภาพป่าดงดิบที่สมบูรณ์เป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำธารของจังหวัดระยอง มีสัตว์ป่าชุกชุม และมีธรรมชาติที่สวยงาม เช่น น้ำตก หน้าผา ถ้ำ ทิวทัศน์ตามธรรมชาติที่งดงาม อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง มีเนื้อที่ประมาณ 83.68 ตารางกิโลเมตร หรือ 52,300 ไร่ และได้ประกาศจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2518

ลักษณะภูมิประเทศของป่าเขาชะเมาเป็นเทือกเขาสูงชันสลับซับซ้อน พื้นที่ส่วนใหญ่ประกอบด้วยหินแปร หินไนส์ หินชีสต์ ซึ่งเกิดในยุคเพอร์เมียน มีอายุระหว่าง 225-270 ล้านปี มียอดเขาสูงสุด คือ ยอดเขาชะเมา สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 1,024 เมตร เป็นแหล่งกำเนิดของต้นน้ำของห้วยหลายสายด้วยกันคือ คลองระโอก คลองโพล้ คลองหินเพลิง เป็นต้น ซึ่งลำคลองเหล่านี้เป็นแหล่งต้นน้ำของลำน้ำประแสร์เส้นชีวิตของจังหวัดระยอง และสภาพภูมิประเทศป่าเขาวงเป็นพื้นที่ภูเขาหินปูนทอดยาวในแนวเหนือ-ใต้เป็นระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร ล้อมกันเป็นวง เป็นเขาหินปูนปูนในยุคเพอร์เมียน ลักษณะภูมิประเทศเป็นแบบ Karst ลักษณะเป็นเขาลูกโดดหรือยอดเขาหลายยอด ซึ่งเกิดจากการละลายตัวของหินปูนเมื่อถูกน้ำฝน โดยรอบของเทือกเขาส่วนใหญ่เป็นที่ราบสำหรับทำการเกษตร บริเวณตอนกลางเทือกเขาปรากฏหลุมยุบมีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.5 กิโลเมตร ภายในมีต้นไม้ขึ้นอยู่อย่างหนาแน่นและมีความชื้นสูง ยอดเขาสูงสุดอยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 162 เมตร เป็นแหล่งต้นน้ำของคลองนายายอาม
 

บริเวณอุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง ตั้งอยู่ภายใต้อิทธิพลของลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ฤดูฝนระหว่างเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม จะมีฝนตกชุก ความชื้นสูง ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยปีละ 2,900 มิลลิเมตร ระหว่างเดือนพฤศจิกายน-กุมภาพันธ์ อากาศเย็นสบาย ท้องฟ้าโปร่ง และฤดูร้อนระหว่างเดือนมีนาคม-เมษายน อุณหภูมิโดยเฉลี่ยตลอดปี 26-27 องศาเซลเซียส
 

นอกจากนี้ป่าเขาชะเมา-เขาวง ยังชุกชุมด้วยสัตว์ป่านานาชนิด เช่น เสือ ช้างป่า กระทิง วัวแดง เลียงผา หมี หมูป่า กวาง ลิง ค่าง ชะนี ไก่ป่า ไก่ฟ้า และนกชนิดต่าง ๆ
 

จากสภาพภูมิประเทศที่เป็นป่าดงดิบชื้น จึงมีไม้หลายชนิดขึ้นอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์ เช่น ชิงชัน ประดู่ มะค่าโมง ตะเคียน ยาง ตะแบก ตาเสือ กฤษณา และกล้วยไม้ป่า ส่วนไม้พื้นล่างปกคลุมไปด้วย หวาย ไผ่ป่า ว่าน และเฟิร์นชนิดต่าง ๆ

พรรณไม้และสัตว์ป่า

จากสภาพภูมิประเทศของเขาชะเมาที่เป็นเทือกเขาสูงชัน ปริมาณน้ำฝนสูง ประกอบกับพื้นที่อยู่ใกล้ทะเล จึงทำให้พืชพรรณที่ปรากฏส่วนใหญ่เป็นป่าดิบชื้น มีป่าดิบแล้งกระจายทางทิศตะวันตกของอุทยานแห่งชาติ และในระดับที่สูงขึ้นไปปรากฏเป็นสังคมของป่าดิบเขา และบริเวณบางส่วนในเขาวงเป็นลักษณะของป่าเขาหินปูน ป่าดิบชื้น และป่าดิบแล้ง

บริเวณที่เป็นสังคมพืชของป่าดิบทั้งป่าดิบชื้นและป่าดิบแล้ง กระจายอยู่ทั่วพื้นที่ตั้งแต่ตอนล่างจนถึงระดับที่มีความสูงประมาณ 800 เมตร ประกอบด้วยพันธุ์ไม้ที่สำคัญ ได้แก่ มะพลับ มะกล่ำต้น พลับ มะไฟ หนามขี้แรด กระบก ตาตุ่มบก ดีหมี มะเกิ้ม ยมหิน ทำมัง เสี้ยวป่า เปล้าหลวง ตะแบก หว้า มะค่าโมง นนทรีป่า แคหางค่าง มะเดื่อ และมะม่วงป่า ฯลฯ เนื่องจากสภาพเรือนยอดของป่าประเภทนี้เรียงตัวต่อเนื่องชิดกัน ทำให้มีความชุ่มชื้น เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด เช่น ชะนีมงกุฎ นกกก นกเขาใหญ่ นกโพระดกสวน นกเขียวก้านตองปีกสีฟ้า สำหรับบริเวณพื้นล่างซึ่งมีไม้พุ่ม ลูกไม้ของไม้ใหญ่ หวาย พืชในวงศ์ขิงข่าขึ้นมาปกคลุมเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของไก่ป่า นกเขาเขียว และไกฟ้าพญาลอ เป็นต้น นอกจากนี้ยังเป็นที่หลบซ่อนตัวของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอีกหลายชนิด เช่น ช้างป่า และกระทิง บริเวณพื้นป่าซึ่งเป็นที่ลุ่มหรือบริเวณใกล้ร่องน้ำจะพบหมูป่าและกวางป่าใช้เป็นแหล่งปลักโคลนสำหรับนอนแช่ปลัก

สภาพพื้นที่ในระดับสูงกว่า 800 เมตรขึ้นไป ถูกปกคลุมด้วยป่าดิบเขาซึ่งมีพันธุ์ไม้ที่สำคัญได้แก่ รง ก่อเดือย เนียนดำ พลองดำ เหมือดแก้ว ตังหนใบใหญ่ มะก่อ ฯลฯ ซึ่งบางแห่งเป็นทุ่งหญ้าธรรมชาติที่ไม่มีไม้ใหญ่ขึ้นปกคลุม และลานหินขนาดใหญ่ที่มีหญ้าขึ้นปกคลุมบ้างเล็กน้อย ในบริเวณที่มีตะกอนดินขังอยู่ตามลอยแตกของลานหิน สัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ในบริเวณนี้ มักเป็นนกภูเขาที่อาศัยอยู่ตามเรือนยอดต้นไม้ใหญ่ เช่น นกมุ่นรกภูเขา บริเวณพื้นล่างของป่าดิบเขาเป็นที่อาศัยของกระทิง ช้างป่า ส่วนบริเวณหน้าผาก็เป็นที่อยู่อาศัยของเลียงผา สำหรับในบริเวณที่เป็นลำห้วยลำธาร ปลาที่พบได้แก่ ปลาซิวหางกรรไกร ปลาซิวหางแดง ปลาสร้อยนกเขา ปลาค้อ ปลาช่อน ปลาหมอช้างเหยียบ ปลากระดี่หม้อ ปลากดเหลือง และปลากระทิง เป็นต้น

ในบริเวณพื้นที่ส่วนพื้นที่เปิดโล่งติดกับป่าหรือติดชายน้ำ สัตว์ป่าที่พบจะเป็นพวกนกในวงศ์ยาง นกกระแตแต้แว้ด นกกระปูดใหญ่ ตะกอง และกบหนอง สำหรับในบริเวณเขาวงซึ่งสภาพโดยทั่วไปมีถ้ำขนาดต่างๆ จำนวนมาก สังคมพืชส่วนใหญ่เป็นป่าเขาหินปูน พันธุ์ไม้ที่พบได้แก่ ลำป้าง โสกเขา ทุเรียนป่า ข่อยหนาม โสกน้ำ และหว้า ฯลฯ สัตว์ป่าที่พบบริเวณนี้ส่วนใหญ่เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก เช่น กระรอกหลากสี กระจ้อน หนู และค้างคาวชนิดต่างๆ นอกจากนี้ก็มีสัตว์ป่าจำพวกนก เช่น ไก่ป่า นกแอ่นตาล นกปรอดเหลืองหัวจุก ฯลฯ ภายในถ้ำยังพบแมลงหลายชนิดที่หากินในถ้ำ
 

อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง
ตู้ ปณ. 11  อ. แกลง  จ. ระยอง   21110
โทรศัพท์ +66 3889 4378   อีเมล reserve@dnp.go.th
 

อุทยานแห่งชาติเขาแหลมหญ้า-หมู่เกาะเสม็ด
 

กรมอุทยาน สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

 

อำเภอแกลง - กิ่ง อ.เขาชะเมา ลำดับ ชื่อ/ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ จำนวนห้องพัก ราคา(บาท) / คนพักต่อห้อง สิ่งอำนวยความสะดวก พัดลม ปรับอากาศ 1. ร๊อค การ์เด้น บีช รีสอร์ท 229 ม.6 ซ.พระอภัยมณี ต.กร่ำ อ.แกลง จ.ระยอง 21190 โทร. 038-675-241-3 , 02-934-7171-80 แฟกซ์ 038-657-191 80 - 2,500-6,000 บ. 80 ห้อง (ห้องละ 2 คน) ที.วี. , ร้านอาหาร , สระว่ายน้ำ , อินเตอร์เน็ต , ห้องประชุม (150 คน) 2. เกาะแก้วการ์เด้น 48/3 ม.2 ถ.สุนทรภู่ ต.วังหว้า อ.แกลง จ.ระยอง 21110 โทร./แฟกซ์ 038-672-433 20 - 400-800 บ. 20 ห้อง (ห้องละ 2 คน) ที.วี. , ร้านอาหาร , สระว่ายน้ำ , ห้องประชุม 3. แกลงพาเลซ 179 ถ.สุขุมวิท อ.แกลง จ.ระยอง 21110 โทร. 038-671-757-8 แฟกซ์ 038-671-578 45 - 450-550 บ. 45 ห้อง (ห้องละ 2 คน) ที.วี. , ร้านอาหาร 4. ออชาร์ค ปาร์ค 99/1 ม.7 ต.สองสลึง อ.แกลง จ.ระยอง 21110 โทร./แฟกซ์ 038-617-397 29 - 1,800-2,600 บ. 29 ห้อง ที.วี. , ร้านอาหาร , สระว่ายน้ำ , การฝึกขี่ม้า , ห้องประชุม (65 คน) 5. ระย้า ไอส์แลนด์รีสอร์ท 50/2 ม.8 หมู่บ้านเมืองแก้ว ถ.บางนา-ตราด ต.บางแก้ว อ.บางพลี จ.สมุทรปราการ 10540 โทร./แฟกซ์ 02-740-2647 , 038-657-233 20 1,400-2,500 บ. 1,800-3,000 บ. ราคาแพ็คเกจทัวร์ รวมค่าเรือ ,ที่พัก , อาหาร 4 มื้อ 6. เกาะนอก รีสอร์ท สายชลแมนชั่น อาคารบี ห้อง 1394/2 ถ.เจริญนคร คลองสาน กทม. 10600 โทร. 02-860-3025-7 แฟกซ์ 02-860-3028 30 2,390-2,690 บ. 3,590-4,190 บ. ราคาแพ็คเกจทัวร์ รวมค่าเรือ ,ที่พัก , อาหาร 4 มื้อ 7. คุ้มริมชะเมา 59 บ้านน้ำเป็น กิ่ง อ.เขาชะเมา จ.ระยอง 21110 โทร. 038-894-439 5 800-1,500 บ. 3 ห้อง (ห้องละ 2-4 คน) 1,500 บ. 2 ห้อง (ห้องละ 4 คน) ที.วี. , ประกอบอาหารได้ 8. อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา - เขาวง อ.เขาชะเมา จ.ระยอง 21110 โทร. 038-894-374 6 900-1,500 บ. 6 ห้อง (ห้องละ 6-10 คน) - - 9. บี.เจ.การ์เด้น วิลล์แอนด์รีสอร์ท 109/1 ม.7 ต.กองหิน อ.แกลง จ.ระยอง 21160 โทร. 038-669-801-2 แฟกซ์ 038-669-802 65 - 800-2,500 บ. 65 ห้อง ที.วี. , ร้านอาหาร , สระว่ายน้ำ , ประกอบอาหารได้ , ห้องประชุม (350 คน) ข้อมูลอาจมีการเปลี่ยนแปลง กรุณาติดต่อสอบถามรายละเอียดก่อนล่วงหน้า

ข้อมูลทั่วไป : อุทยาน แห่งชาติเขาชะเมามีพื้นที่ครอบคลุมสองจังหวัด คือ ในเขตอำเภอแกลง จังหวัดระยอง และอำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี โดยมีพื้นที่รวมทั้งสิ้นประมาณ 83 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 52,300 ไร่ ภูมิประเทศทั่วไปเป็นภูเขาสลับซับซ้อน มียอดเขาแผนที่เป็นยอดเขาสูงสุด คือสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 1,028 เมตร พื้นที่ ผืนป่าเขาชะเมา-เขาวง จัดว่าเป็นผืนป่าที่ยังคงความสมบูรณ์ของระยอง เป็นต้นกำเนิดแม่น้ำสำคัญหลายสาย หนึ่งในจำนวนนั้นก็คือ แม่น้ำประแสร์ ซึ่งเปรียบเสมือนสายโลหิตใหญ่สายสำคัญที่หล่อเลี้ยงชีวิตคนระยองทั้งหมด นอกจาก เป็นแหล่งกำเนิดของต้นน้ำลำธารสำคัญหลายสายแล้ว เขาชะเมา-เขาวงยังอุดมสมบูรณ์ด้วยไม้มีค่าหลายชนิด เช่น ชิงชัน ประดู่ ตะเคียน ยาง อันส่งผลให้ใจกลางของป่าดิบชื้นแห่งนี้เป็นที่อาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด อาทิ เสือ ช้าง กระทิง วัวแดง เลียงผา หมี หมูป่า และนกชนิดต่างๆ สัตว์ป่าเหล่านี้อาศัยในโซนป่าลึกที่ต้องใช้เวลาเดินป่าเข้าไปหลายวัน การเดินทาง : ทางสายชลบุรี แกลง เป็นเส้นทางที่ตัดตรงที่สุด เมื่อมาถึง อำเภอแกลง ให้เลยต่อไปอีกไม่ไกลนักก็จะถึงตลาดบ้านเขาดิน จากนั้นก็จะมีทางแยกซ้ายมือที่ตลาดบ้านเขาดิน (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3377) เข้าไปยังที่ทำการอุทยานอีกประมาณ 17 กิโลเมตร เป็นทางลาดยางตลอด จัดได้ว่าเป็นเส้นทางที่ค่อนข้างสะดวกสบายเส้นทางหนึ่งในการเข้าไปสัมผัสธรรมชาติในรูปแบบป่าเขาและน้ำตก สิ่งอำนวยความสะดวก : ด้วยระยะทาง ที่ไม่ห่างไกลจากกรุงเทพฯและการเดินทางค่อนข้างสะดวกสบาย ทำให้ในช่วงวันสุดสัปดาห์ต่างๆจะมีนักท่องเที่ยวเข้ามาในพื้นที่ค่อนข้างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งวันหยุดติดต่อกันในช่วงเทศกาลต่างๆ ทำให้ที่พักที่มีอยู่ไม่เพียงพอต่อการบริการ ส่วนกรณีตั้งแคมป์เองนั้นไม่ค่อยมีปัญหา เนื่องจากทางอุทยานฯได้จัดเตรียมพื้นที่สำหรับกางเต้นท์มากพอที่จะรองรับนักท่องเที่ยวปริมาณมากๆได้สบาย ในส่วนของบ้านพักนั้น มีอยู่ 6-10 หลัง หลังหนึ่งพักได้ประมาณ 6-8 คน อัตราค่าที่พักประมาณ 500-1,000 บาทต่อคืน มีค่ายพักแรมหนึ่งค่าย พักได้ประมาณ 80 คน รายละเอียดเรื่องที่พักติดต่อสอบถามรายละเอียด และจองได้ที่ กองอุทยานแห่งชาติ โทร. 579-7223, 579-5734 จุดเด่นที่น่าสนใจ : แหล่งท่องเที่ยว ในพื้นที่อุทยานฯแบ่งออกเป็นสองลักษณะใหญ่ๆคือ การเดินป่า ขึ้นไปเที่ยวยังพื้นที่ด้านบน และ การเดินเที่ยว บริเวณน้ำตกเขาชะเมาหรือน้ำตกธารน้ำใส ซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณที่ทำการอุทยานฯ ทางเดินขึ้นน้ำตกเขาชะเมา หรือน้ำตกธารน้ำใสสะดวกสบาย เพราะทางอุทยานฯได้ทำสะพานไม้ให้เป็นทางเดิน ธารน้ำตกเขาชะเมาแม้จะมีระยะทางยาวถึง 3 กิโลเมตร แต่น้ำตกแต่ละชั้นก็เป็นน้ำตกชั้นเล็กๆ โดยทางอุทยานฯตั้งชื่อไว้เป็นวังต่างๆ วังที่น่าสนใจและเดินไม่ไกลนักก็คือ วังมัจฉา เป็นที่อาศัยของฝูงปลาพลวง ซึ่งเป็นปลาน้ำจืดขนาดใหญ่ที่อาศัยอยู่ในบริเวณนี้มานานแล้ว เลยจากวังมัจฉาไป ก็จะมีวังมรกต ซึ่งหากเดินต่อจากวังมรกตไปประมาณ 900 เมตร ก็จะถึงผาสวรรค์ เป็นเส้นทางที่ต้องผ่านป่าดิบที่ยังคงความอุดมสมบูรณ์ของเขาชะเมา จัดว่าเป็นเส้นทางเดินป่าที่น่าสนใจเส้นทางหนึ่ง ในวันที่อากาศแจ่มใส บนจุดชมวิวผาสวรรค์ มองเห็นไกลถึงเขาแหลมหญ้า หมู่เกาะเสม็ดเลยทีเดียว ส่วนใหญ่จะเป็นช่วงฤดูฝนที่ฝนทิ้งช่วง ท้องฟ้าจะแจ่มใสมากกว่าฤดูอื่น นอกจากนี้อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา ยังมีแหล่งท่องเที่ยวทางน้ำตกที่น่าสนใจอีกแห่งหนึ่งคือ น้ำตกคลองปลาก้าง อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 3 กิโลเมตร น้ำตกแห่งนี้จัดว่าเป็นน้ำตกที่สวยงามที่สุดของอุทยานฯ เพราะธรรมชาติยังอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ น้ำตกเขาชะเมา(น้ำตกคลองน้ำใส) แยกจากถนนสุขุมวิทที่บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 274 เข้าไปประมาณ 17 กิโลเมตร ลักษณะน้ำตกเป็นธารน้ำใสรองรับน้ำตกขนาดใหญ่ยาวประมาณ 3 กิโลเมตร ประกอบด้วยน้ำตกที่สวยงาม 8 ชั้น ได้แก่ วังมัจฉา วังมรกต ผากล้วยไม้ น้ำตกหกสาย และผาสูง เป็นต้น ในชั้นวังมัจฉามีปลา พลวง ซึ่งเป็นปลาน้ำจืดขนาดใหญ่อาศัยอยู่ชุกชุม ผาสวรรค์ จากที่ทำการไปประมาณ 1,500 เมตร ซึ่งเป็นจุดชมทิวทัศน์ได้กว้างไกลระหว่างเดินทางสามารถพบเห็นธรรมชาติที่สวยงาม และพันธุ์ไม้นานาชนิด เหมาะแก่การศึกษาค้นคว้าทางธรรมชาติ น้ำตกคลองปลาก้าง อยู่ห่างจากที่ทำการประมาณ 3 กิโลเมตร น้ำตกมีหลายชั้น ตลอดทางเป็นป่ามีพันธุ์ไม้จำพวกเฟิร์นและกล้วยไม้ขึ้นอยู่ทั่วไป น้ำตกคลองหินเพลิง ตั้งอยู่ทางด้านจังหวัดจันทบุรี ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ 10 กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาดเล็ก มีน้ำไหลตลอดปี สภาพป่ายังสมบูรณ์ ตลอดสองข้างทางของน้ำตกมีดงว่านและดอกไม้ที่แปลกตา มีสัตว์ป่าที่อาจพบเห็นได้ ศาลสมเด็จกรมหลวงชุมพรฯ อยู่ตรงข้ามกับทางแยกเข้าอุทยานแห่งชาติเขาชะเมาเขา-วง เลี้ยวขวาเข้าไปประมาณ 10 กิโลเมตร หรือจะเข้าทางถนนที่เข้าสู่ปากน้ำประแสร์ อีกทางหนึ่งก็ได้ภายในศาลประดิษฐานรูปหล่อเท่าองค์จริงของพลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงชุมพรฯ พระบิดาแห่งกองทัพเรือไทย และเป็นที่เคารพสักการะของชาวเมืองระยอง รู้สึกว่าชั้นนี้จะเป็นชั้นที่หกที่ชื่อว่า ผากล้วยไม้